Joschka Fischer

Ik was dit w-e in Berlijn voor een meeting van de European Green Party. Het is altijd heel leuk, wel veel vergaderen, maar er wordt ook altijd veel gegeten en gedronken. Dan blijkt ook altijd het verschil tussen Nederlanders en Belgen: wij drinken bier van het vat, de Nederlanders kiezen steevast voor bier uit een flesje. Deze keer was ik echt blij dat ik meekon, want op vrijdag gaf Joschka Fischer een keynote speech over de 50stige verjaardag van het Verdrag van Rome. Hij was minister van Buitenlandse Zaken tussen 1998 en 2005, hij verliet de politiek toen Angela Merkel haar grote coalitie sloot. Hij zei toen: met mij verdwijnt de laatste rock en roller uit de Duitse politiek. Maar hij zei ook: het is nu aan de jongeren om het over te nemen.

Het was Joschka Fischer die tegen Rumsfeld zei “Excuse me, I am not convinced” toen Amerika steun zocht voor de oorlog tegen Irak. Hij is ook een euro-optimist. En wij zijn grote fan. Jan Mertens by the way, is voorzitter van de Joschka fanclub.

Het besluit van Joschka vrijdag was: Europa moet ageren. We hebben een sterk Europa nodig voor de issues die de volgende generatie zullen bepalen: sociale zekerheid, ecologische zekerheid en veiligheid. Hij zei dat de uitdagingen waar we voor staan zo groot zijn dat alleen een sterk Europa die kan aangaan. De grootste uitdagingen zijn voor hem: ecologische zekerheid creëren in tijden van klimaatverandering, en veiligheid in tijden van potentiële bedreigingen en regionale conflicten. De rode draad was: kan Europa wel nog belangrijke beslissingen nemen? Een rethorische vraag, want Europa gaat door de grootste crisis sinds haar ontstaan. Europa is zwak en niet klaar om die uitdagingen aan te gaan volgens Fischer. Europa is niet voorbereid. En als iedereen zich terugplooit op de natiestaat en discussies voert vanuit het nationale perspectief komen we geen stap verder. Fischer, zoals de meeste groenen, willen een federaal Europa. Maar zei hij, onze federale dromen moeten ons wel nog ergens leiden. Het leek alsof hij zei: staar je niet blind op dromen en een theoretische discours over de verenigde staten van Europa. Het Europa dat we nodig hebben is een Europa van gezamelijke belangen. Das Europa der gemeinsamen Interessen. A Europe of common interests, in de Engelse vertaling. Ik zal het noemen, gezamelijke belangen. Die gezamelijke belangen zijn bij uitstek Europees, en moeten ook op dat niveau aangepakt worden. Zo’n belang is veiligheid. Of ecologische zekerheid.

Veiligheid. Voor Fischer is een gemeenschappelijk buitenlands beleid een topprioriteit. De Koude Oorlog zorgde op een bepaalde manier voor veiligheid. Het hield Europa en de VS samen tegen een gemeenschappelijke vijand. 1989 was niet zomaar een revolutie, maar een politieke big bang. Vandaag zijn er 3 superpowers zegt Fischer: VS, China en India. De VS zijn totaal verzwakt wegens het buitelands beleid dat ze voeren. Dus: wie zal het gat vullen? Who steps in? Het zullen niet de vredelievende landen zijn. In een gemeenschappelijke wereld, zijn er sterke instellingen nodig. En net dat mist Europa. Sterke instellingen, die zowel niet-militair als militair. Instellingen die kunnen opkomen voor het beleid dat Europa wil voeren. In de Engelse vertaling klonk het als: peace cannot be brought by fine words only.

Fischer trok ook van leer tegen een goedkoop anti-Amerikanisme. De EU moet zelf ook de transatlantische relaties mee vorm geven. Essentieel daarin is: laten we toe dat ze met onze voeten spelen of niet? Hij is ervan overtuigd dat als de referenda anders zouden zijn gelopen je een totaal andere discussie zou hebben in de VS. We maken ons belachelijk zei hij: die referenda, het gehakketak, de wisselende voorzitterschappen, … Een institutionele hervorming is noodzakelijk voor coördinatie, de implementatie van een gemeenschappelijk buitenlands beleid, de financiële compromissen tussen Blair en Barrosso die niet werken… Een EU van projecten is ok. Maar je hebt wel de instituties nodig om die projecten te realiseren.

Dit zorgde achteraf voor een geanimeerde discussie. Een aantal mensen zeiden: Fischer is altijd al zo militaristisch geweest. Ik begrijp de discussie. Willen we een Europees leger dat de evenknie is van het Amerikaanse leger, met eigen Awacs vliegtuigen, missile defence systems enzoverder? Nee. De ambitie van Europa moet niet zijn de nieuwe sherif van de wereld te worden. Maar dat is ook niet wat Fischer zei. Fischer vroeg: doet Europa wel genoeg? Kijk naar Darfur, naar Afrika, is Europa wel begaan? Het conflict Israel/Palestina, en Fischer zei ook, kijk wat er onder ligt, de rol van Iran, Saoudi Arabië. De VS zijn verzwakt, en de EU is in crisis. Dus ik ben het wel eens met Fischer. Alleen meer Europa, politieke integratie, gemeenschappelijk buitenlands beleid met de nodige instellingen kan bijdragen tot meer veiligheid. Dat staat niet gelijk aan onnodige oorlogen voeren of overal gaan vechten. Peace building, onderhandelen, partijen samenbrengen, … Veel van de onderliggende redenen hebben immers te maken met energiepolitiek. Energiepolitiek is machtspolitiek. Er is geen consensus over de distributie van natuurlijke rijkdommen olie en gas. Een sterk Europa met sterke instellingen kan een rol spelen. Fischer zei: dat is meer dan alleen maar tegen de oorlog in Irak zijn.

Advertenties

2 comments so far

  1. Jan Mertens on

    Het doet deugd Tinne om je verhalen over Europa en Joschka te lezen. Jij bent zeker een van die mensen van de jongere generatie die op overtuigende wijze het Europaverhaal mee uit zullen dragen. (Eerder maakte je ook al indruk op Louis Michel, dus je bent al goed bezig…)

    Wat volgens mij belangrijk is in de discussie die mee door Joschka wordt aangehaald, is dat we moeten durven denken in een mondiaal kader. Ik vind een wereld met één sheriff geen veilige wereld. We moeten dus durven denken in termen van de EU als een mondiale speler voor een andere globalisering. Als we dat niet doen, en bij wijze van spreken alleen maar ‘tegen de VS’ zouden zijn, dan laten we eigenlijk het terrein aan hen over. Niet alleen in de feiten, maar ook in de concepten. De Amerikaanse kijk op de internationale problemen, en hun voorgestelde oplossingen, zijn niet de mijne. Maar Europa moet dan ook de moed hebben om vanuit een ander concept aan sterke internationale politiek te doen. Daarin heeft Joschka meer dan gelijk.

    Aan dat verhaal van ‘gedeelde belangen’ tegenover de theorie twijfel ik intuïtief nog wat. Voor mij mag het iets meer zijn. Een van de redenen waarom de EU zo interessant is, is dat het een experiment is ‘voorbij de natiestaat’. Daarom wil ik blijven geloven in en ijveren voor het federale model. Ik ben het in dat verband helemaal eens met dingen die ik daarover las de voorbije dagen van Verhofstadt, Delors en Van Miert.

    Jan Mertens

  2. […] 2/3 van de Sudanes olievoorraad af, én levert tegelijk wapens en militaire vliegtuigen. Ik schreef eerder al over de lezing van Joschka Fischer in Berlijn waar hij onder andere zei dat de nood aan een gemeenschappelijk buitenlands beleid van […]


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: