Archive for april, 2009|Monthly archive page

Inventaris: het arrest

Blijkbaar wil NIRAS het arrest liever niet gepubliceerd zien op de website van de Raad van State in de rubriek nieuws. Sowieso komt het wel op de website terecht. Maar wie het eerder wil lezen kan alvast hier terecht!

Arrest RVS toegang tot nucleaire inventaris

Advertenties

Nucleaire inventaris: 1 – 0

NIRAS, Nationale Instelling voor Radioactief Afval en Verrijkte Afvalstoffen, heeft de wettelijke opdracht om elke 5 jaar een inventaris te maken van het radioactief afval en van de nucleaire passiva.  Het eerste deel geeft een overzicht van alle radiaoctieve afvalstoffen op Belgisch grondgebied.  Het tweede deel gaat over de centen voor de opkuis van alle radioactieve bronnen.  Een raming van de opkuis van ontmanteling en sanering, hoeveel middelen opzij gezet werden door de producenten, de zogenaamde provisies, of die middelen toereikend zijn, en vooral beschikbaar, pakweg in 2100 wanneer ze nodig zijn.

Het NIRAS zegt hier zelf over dat het opdracht is van openbaar belang.  De opdracht voor het NIRAS kwam er met de regering Dehaene II.  België werd geconfronteerd met twee grote nucleaire kerkhoven in de Kempen waar nauwelijks geld voor opzij gezet werd.  In het nucleair jargon: BP1 en BP2.  Het eerste gaat over de opwerkingsfabriek Eurochemic, een groot OESO-project, geopend door Koning Baudewijn in 1966.  Alle optimisme ten spijt sloot de fabriek haar deuren nauwelijks 8 jaar later in 1974. De OESO-partners betaalden een symbolische som voor de opkuis maar dat was het dan.

Tot vandaag betalen we allemaal samen jaarlijks via onze elektriciteitsfactuur 55 miljoen euro voor de opkuis. In juni vorig jaar vroeg ik Paul Magnette hoeveel er al betaald was voor de sanering, en hoeveel het nog zou kosten. Het antwoord was duizelingwekkend: tussen 1989 en 2007 kostte BP1 310 miljoen euro en BP2 215 miljoen euro. De geschatte sanering die nog tot tenminste 2020 duurt zou nog 884 miljoen euro kosten. Uit andere vragen, en ook de website van het NIRAS blijkt dat het afval van Eurochemic, opgeslagen in vaten, lekt. Een aantal van die vaten zijn “niet conform” zoals het NIRAS zegt. Ze zijn geroest, of het afval loopt over. Als dat afval moet geherconditioneerd worden zal dat een pak meer kosten dan die 884 miljoen. Geld dat u en ik moeten betalen. Want, in internationale verdragen is bepaald dat de staat de uiteindelijke verantwoordelijke is. Vandaar de opdracht voor het NIRAS om te controleren of producenten wel genoeg opzij zetten. Om dergelijke nachtmerries in de toekomst te vermijden.

Die inventaris is volgens het NIRAS staatsgeheim! Vertrouwelijk! Voor de veiligheid van het land! Voor de bescherming van de nucleaire operatoren zelf! Op hun website staat een samenvatting met enkele algemene cijfers. 8 miljard kost de totale opkuis. 97% is gedekt door provisies. Dat is alles wat we weten. Heeft de samenleving misschien niet het recht om te weten of Electrabel genoeg opzij zet? Die 3% die niet gedekt is gaat over een bedrag van 233 miljoen. Door u en ik te betalen. En van die provisies die er wel zijn, wat voor provisies zijn dat? Het NIRAS zegt zelf boekhoudkundige provisies. Qua beschikbaarheid weinig garanties dus.

Om de opdracht van het NIRAS echt waar te kunnen maken, namelijk een verantwoorde en preventieve aanpak voor de toekomstige generaties, in de woorden van de regeerverklaring van 1995, moet dat document gewoon openbaar zijn voor iedereen. Wat heeft de nucleaire sector te verbergen? 

Ik stelde de vraag aan het NIRAS op basis van de wet van 2006 die de toegang tot milieu-informatie regelt. Het NIRAS weigerde, omwille van de veiligheid van het land, en de gevoelige economische informatie. Ik tekende beroep aan bij de Federale Beroepscommissie voor de Toegang tot Milieu-informatie. Zij oordeelde dat de openbaarmaking van die financieel-economische informatie wel een impact kon hebben op de betrokken operatoren, maar dat de toegang een hoger belang was. Met andere woorden: de inventaris moest openbaar gemaakt worden. Paul Magnette, bevoegd voor het NIRAS, zei in het parlement, voor mij geen probleem, die beslissing kan gewoon uitgevoerd worden. Maar de Raad van Bestuur van het NIRAS zei no passeran, vroeg aan de Raad van State om hoogdringend die beslissing te laten schorsen. Vorige week donderdag stonden we daar met 4 partijen: FOD Binnenlandse Zaken, FOD Energie, Federale Beroepscommissie zelf, en ikzelf om voor de rechter te pleiten dat de beslissing van de Federale Beroepscommissie toch zou gevolgd worden. Vandaag verwierp de Raad van State het schorsingsverzoek van NIRAS. En zo is het 1-0. 1 voor de samenleving en 0 voor NIRAS.

Eind april liggen de cijfers op tafel. Dan weten we hoe NIRAS berekend heeft dat de nucleaire opkuis 8 miljard kost. Hoeveel Electrabel en SPE opzij gezet hebben. Hoeveel de illegale afvalstorten van Umicore in de Kempen nog kosten. Of daar geld voor is. Of de controle op Synatom werkt. Of het SCK en IRE genoeg geld opzij zetten. Of dat geld er gaat zijn  in pakweg 2100. Of u en ik ervoor moeten betalen.

Dan weten we met andere woorden hoe duur nucleaire energie echt is en of de vervuiler ervoor betaalt.

biobrandstoffen?

In de kranten de vorige week allerlei berichten over biobrandstoffenfabrieken die dreigen over kop te gaan. De vorige paarse regering had volop de kaart getrokken van de biobrandstoffen. Een oplossing voor het klimaatprobleem, er zouden stimuli komen, volgens Van Brempt zouden alle lijnbussen op biobrandstoffen gaan rijden, Leterme ging alle landbouwgrond daarvoor gebruiken. Toen kwam de ontuchtering: biobrandstoffen zijn eigenlijk verre van groen, komen in concurrentie moet voedsel, geen bussen meer op biobrandstoffen. Maar ondertussen hadden een aantal bedrijven investeringen gedaan, maar zij konden met hun biobrandstoffen nergens terecht. 

Vandaag kondigde Paul Magnette aan dat er een uitweg is. Er komt een verplichte bijmenging aan de pomp. In zeker zin voert hij uit wat de vorige regering beloofd had. Voor de bedrijven is het goed nieuws. Maar biobrandstoffen gebruiken in het verkeer is totale waanzin. Een beetje bijmengen bij fossiele brandstof doet die fossiele brandstof niet weg. Met bio heeft het weinig te maken. Bovendien zijn de ecologische en sociale criteria toch nog altijd een lachertje. Voor veel van die zogenaamde biobrandstoffen moet het regenwoud wijken. Of voedselproductie. En dan gaat het over tanken of eten.

Nee, biobrandstoffen, het wordt nooit een mooi verhaal. Ook al zouden er strenge criteria zijn. Dan nog is het onzinnig om ze te gebruiken in transport. Het zou veel beter zijn om streng gecertifieerde biomassa te gebruiken voor de productie van elektricteit en warmte. En dat we de discussie voeren over welke biomassa wel, en welke niet. Onlangs gingen we op bezoek bij Electrawinds in Oostende. Zij hebben een groote biofuel en biostoomcentrale voor de productie van elektriciteit. Vandaag draaien zij vooral op afval, maar de biostoomcentrale kan vele soorten grondstof aan.

Wat ons betreft kan biobrandstoffen van de eerste generatie enkel voor het maken van stroom en warmte. Het zou nodig zijn dat het beleid daar ook eens duidelijk over wordt. De bijmenging is maar tijdelijk. Dat dit aangegrepen wordt om het biomassabeleid toch op een andere leest te schoeien.

Opiniestuk verschenen in De Standaard.

Kernenergie ja of nee

Ik pleit nergens voor.  Ik treed als premier niet voortdurend op als partijsoldaat. Zegt Herman Van Rompuy in De Standaard over het al dan niet langer openhouden van de kerncentrales. Straks na de paasvakantie begint de campagne, en dus de boude politieke uitspraken. En na de verkiezingen herneemt het echte politieke werk weer. Iedereen die van ver of dichtbij betrokken is bij, of geïnteresseerd in de energiekeuzes, heeft dit najaar al met stip in de agenda genoteerd. CD&V verkoopt het als een debat over de ideale energiemix, zo hebben ze het toch ingeschreven in het regeerakkoord. Maar laten we vooral een kat en kat noemen, CD&V, zoals gewoonlijk in de slipstream van Suez, wil gewoon de levensduur van de kerncentrales verlengen. En dus wordt de vraag kernenergie ja of nee.

Het is goed dat de premier zich boven het debat stelt. Wat een premier bij uitstek hoort te doen. Hij is de baas van het land, en inderdaad geen partijsoldaat. Maar dan is het wel essentieel dat hij waakt over de uitgangspunten. Ik denk zelfs dat daar iedereen het over eens is: de energietoekomst ligt in handen van de hernieuwbare energie.  Alle fossiele brandstoffen, net zoals uranium, de grondstof voor kernenergie zijn eindig. Toen we vorig jaar op bezoek gingen bij Umicore hoorden we daar ook zeggen, ja we zijn voor kernenergie, maar vanaf 2030 hebben we het niet meer nodig. 2030, dat is slechts 5 jaar na 2025, de laatste fase van de wet op kernuitstap. Dus een nabije toekomst zonder kernenergie is geen utopie, wel harde realiteit.

De vraag die zich stelt is: hoe gaan we daar geraken? De uitdagingen zijn groot.

Ten eerste is er erg grote nood aan investeringen. De federale energieregulator publiceerde eerder een studie over de problemen van te weinig productiecapaciteit. Investeringen zijn nodig. De vraag: in wat? In het onderhoud van kerncentrales die 40 jaar oud zijn? Zo werd er onlangs nog 100 miljoen geïnvesteerd in Doel 1. Of in nieuwe, moderne, propere hernieuwbare energiecentrales?

Ten tweede zijn er de Europese doelstellingen op vlak van hernieuwbare energie, voor België 13% tegen 2020. Vriend en vijand is het erover eens dat het vandaag een uitdaging is, maar wel eentje die realistisch is. Als je zorgt natuurlijk voor een goed investeringsklimaat en een duidelijk regelgevend kader. Dat niet om de 5 voeten wijzigt en al zeker niet met elke nieuwe regering, ook al blijven de partijen grosso modo dezelfde. Ik kreeg een brief van het Nucleair Forum, die van die propaganda. Ze schreven mij: er moet een stabiele consenus komen. Ik heb teruggeschreven dat die stabiele consensus gevonden werd in 2003. Of moet dat veranderd worden omdat CD&V/Suez het er toen en vandaag niet mee eens is? Op zichzelf zijn zij geen meerderheid. (Dat van CD&V heb ik er niet bijgeshreven, ik neem aan dat ze wel tussen de lijnen kunnen lezen.  De baas van het Nucleair Forum is trouwens notoir CVP’er)

Ten derde is er het grote probleem van de monopolistische markt. Alle kerncentrales in handen van 1 producent. Ik maak nu eventjes abstractie van het kleine aandeel dat bij SPe zit, en de swap tussen Electrabel en EON. Over dat laatste zei de CREG vanmorgen in de Commissie Bedrijfsleven: beperkte megwatts verdeeld in functie van wat heb ik nodig in het buitenland en wat kan ik missen in het binnenland. Dit zo laten creëert helemaal geen plaats voor andere energievormen, die wat mij betreft, een pak beter zijn.

En dan is er de bevoorradingszekerheid. Want in België hebben we niks. Klopt, maar dit impliceert dat onze enige kans de vlucht vooruit is. Onze vraag naar energie beheersen. De verspilling van het standby-verbruik is goed voor 1 kerncentrale bijvoorbeeld. En massaal inzetten op alternatieven. En nee, rekenen op kernenergie uit het buiteland is helemaal geen optie. In december 2007 voerden we massaal veel elektricteit in. Kerncentrales in België in revisie, maar die in Frankrijk hadden problemen. En dus hebben we windenergie ingevoerd uit Duitsland. Duitsland koos wel om hernieuwbare massaal uit te bouwen en is steeds vaker depanneur van dienst.

In functie van een duurzame energietoekomst is de wet op de kernuitstap een bondgenoot. Het uitfaseren van oude, inefficiënte centrales geleidelijk aan plaats laten maken voor nieuwe technologieën. Nu alle eieren in de mand laten van kernenergie is de grootste bedreiging voor hernieuwbare energie.  En ook dat zegt Herman Van Rompuy in De Standaard: ik zeg alleen dat we niet langer mogen talmen als we kernenergie nog een plaats willen geven in onze energievoorziening. Of, in het andere geval, om meer alternatieve bronnen te zoeken.

Het uitgangspunt is dus niet kernenergie ja of nee. Wel het tijdspad en investeringskader voor hernieuwbare energie.  Zetten we de toekomst op de kaart of blijven we steken in het verleden?