Archive for september, 2009|Monthly archive page

Nucleaire Rente

De levensduur van de kerncentrales is in ons land vastgelegd op 40 jaar.  In de wet op de kernuitstap van 2003 werd beslist dat kerncentrales moeten afgeschakeld worden na 40 jaar trouwe dienst.  Alle kerncentrales werden echter afgeschreven op 20 in plaats van op 40 jaar.  Dat is dubbel zo snel als normaal.  Ter vergelijking, de nieuwe kerncentrale die men misschien in Borssele Nederland zou willen bouwen wordt afgeschreven op 40 jaar.  Toen de elektriciteitsmarkt nog niet vrijgemaakt was, werden de prijzen bepaald in het controlecomité.  Daarin zetelden werknemers, werkgevers en de exploitant van de kerncentrales.  De prijs was cost-plus: de kosten + een billijke winstmarge.  Met andere woorden: die versnelde afschrijvingen werden helemaal gedragen door de Belgische consumenten.  Ondertussen zijn die kerncentrales dus afgeschreven en leveren die een mooie winst op, de zogenaamde nucleaire rente of windfall profit.

Maar wat is nu de grootte-orde van die nucleaire rente?

A. 250 miljoen

B. 500 miljoen

C. 1,2 miljard

D. 2 miljard

Blondeel

Maandag gelezen in de krant: hij belde mij na het arrest op omdat hij wou dat tenminste iemand in de Kamer wist hoe de vork aan de steel zat, en de regering in de Kamer van antwoord kon dienen als het nodig was. Aan het woord was Dirk Van der Maelen die uitleg gaf over de 40 telefoongesprekken tussen hem en Paul Blondeel in december 2008.  De eerste is federaal parlementslid, de tweede rechter bij het Hof van Beroep.  Onderwerp: het fortisarrest.

Een zware onderschatting van het parlement door Paul Blondeel vind ik.  Hij zou zelf beter moeten weten, want hij weet, denk ik, heel goed dat de uitspraken die hij velt door meer dan 1 politicus uitgeplozen worden.  De 18de kamer van het Hof van Beroep van Brussel behandelt immers alle zaken van de regulatoren in dit land.  Alle zaken die met de CREG te maken hebben, de federale energieregulator, worden in die kamer behandeld.  Het gaat dan in hoofdzaak over tariefbeslissingen van de CREG, lees: over geld. Eigenlijk gaan die beslissingen erover hoeveel u en ik betalen voor gas en elektriciteit.  1/3 van de fatuur is namelijk de prijs voor distributie.  En die prijs wordt gereguleerd door de CREG. Maar de meeste intercommunales vinden de prijzen van de CREG d’office te laag.  Dus gaan ze naar Paul Blondeel om te zeggen dat de CREG toch niet zo goed beslist heeft.

Vorig jaar hebbben wij in het parlement ettelijke uren gedebatteerd over hoe de tarieven voor transit van gas moesten bepaald worden.  Dat zijn de tarieven die de shippers moeten betalen als ze via Belgische leidingen hun gas naar een ander land willen brengen.  De CREG had beslist dat die tarieven met 75% moesten dalen.  Grote woede bij Electrabel/Suez. Heel wat betrokken partijen stapten naar de 18de kamer van Paul Blondeel om die beslissing aan te vechten.  De regering van haar kant schiet ook altijd direct in actie als de belangen van Electrabel/Suez in het gedrang zijn.  Dus kwam Paul Magnette met een wetsontwerp dat er de facto voor zou zorgen dat de beslissing van de CREG niet kon stand houden.  Tijdens het parlementaire debat kwam dan de uitspraak de 18de Kamer.  Die schorste de beslissing van de CREG omdat ze vonden dat de CREG geen wetgeving kon toepassen die niet conform de Europese regels was.

Een uitspraak niet zonder belang voor het parlementaire debat, dat net ook ging over de vraag of de wet van Magnette wel in overeenstemming was met de Europese regelgeving.  En dus vroeg het parlement aan het Hof van Beroep om de uitspraak te bezorgen.  We hebben ze gekregen, en ze is uitvoerig gebruikt in het parlementaire debat.

De arresten van Paul Blondeel vinden dus best hun weg naar het parlement. Ze worden ijverig gebruikt en ik denk dat er meer dan 1 iemand in de Kamer ze begrijpt ook.  En als we ze niet zouden begrijpen, zijn er manieren genoeg om aan extra informatie te komen.  Er is het Jaarboek Energierecht, de energieblog van Publius, of een heel lijstje van energiejuristen die we kunnen bellen.  Wat we graag doen ook.  De juristen bellen, niet de rechters.

In Parijs staat de champagne al weken koud

De vragen waar onze energie vandaan komt, hoe we onze energie op een duurzame en betaalbare manier opwekken en hoe we de energiemarkt organiseren zijn pertinent en van vitaal belang. 

De voorbije dagen kan je alleen maar vaststellen dat het debat daar net niet over gaat. Het is verworden tot een cynische koehandel tussen de Belgische regering en monopolist Electrabel over hoe ze de koek onder hen twee kunnen verdelen. De ene het monopolie en het geld, de andere een pleister voor een lekkende begroting. Energieminister Paul Magnette (PS) verhult dit zelfs niet langer. In De Standaard van 11 september zei hij dat de studie over de energiemix in de eerste plaats besteld is geweest om het debat over de regionale verkiezingen te tillen. 

Electrabel heeft er voor zichzelf alle redenen toe om het openbreken van de energiemarkt tegen te gaan.  Zij verdienen gewoon teveel geld met kerncentrales die na 20 jaar afgeschreven zijn, maar wel een levensduur hebben van 40 jaar.  Kassa kassa.

Nu zomaar beslissen in achterkamertjes dat er een levensduurverlenging komt in een bilateraal akkoord tussen regering en Electrabel leidt tot een gigantische blanco cheque van alle Belgische belastingbetalers aan de Franse energiereus Suez waaronder Electrabel schuilt.  Bovendien geeft de regering met de levensduurverlenging het Franse bedrijf het instrument bij uitstek om de Belgische energiemarkt in de tang te blijven houden voor de komende decennia. Met Electrabel beschikt Suez over de meerderheid van de Belgische elektriciteitscentrales en heeft de meeste klanten. Ze maakt gretig gebruik van deze brute macht. De energiefactuur van de Belg is bij de hoogsten in de Europa. Tussen 2005 en 2007 betaalden onze grote bedrijven bovendien 1,2 miljard aan Electrabel voor emissierechten… die het gratis gekregen had.  Vorige week vielen 50 agenten binnen bij Electrabel voor een onderzoek naar vermoedelijke prijsafspraken en het kunstmatig opdrijven van de elektriciteitsprijs.

Het Belgische energiedebat is vandaag echter pertinenter dan ooit.  Hoe halen we de Europese doelstellingen inzake groene energie?  Op welke manier wordt ons elektriciteitsnet gemoderniseerd? Maar ook, waar zal ons aardgas vandaan komen?  Welke investeringen zijn nodig in aardgaspijpleidingen, net om bevoorradingszekerheid veilig te stellen? Op welke wijze kan hernieuwbare energie in ons lans massaal ontplooid worden, rekening houdend met misschien minder plaats op land, maar veel op zee? Welke investeringen zijn nodig op het vlak van energie-efficiëntie?

Het gaat met andere woorden over twee zaken.  Op korte termijn transitie doorzetten naar hernieuwbare en efficiënt inzetten van fossiele brandstoffen zolang ze er nog zijn, op middellange en lange termijn helemaal overschakelen naar een koolstofvrij energiesysteem.

Concreet moet het debat hic et nunc niet over de begroting gaan, wel over energiezekerheid en marktwerking.

Wat betreft energiezekerheid en energieveiligheid is er de laatste jaren door de bevoegde minister Magnette nauwelijks voorbereidend werk gedaan. Hij heeft een studie besteld die alleen bedoeld was om het parlementaire en maatschappelijk debat uit de weg te gaan. Onze elektriciteitswet voorziet nochtans dat er elke 4 jaar een “prospectieve studie” gemaakt wordt die gaat over de energievraag, het aanbod, de energiemix, en hoe hernieuwbare energie te bevorderen. Eind 2007 moest die klaar zijn, vandaag heeft het parlement nog altijd geen definitieve versie gezien. Er zijn alleen eindeloze discussies geweest over wie ze moest maken, wie er advies over zou moeten geven, of het parlement al dan niet het ontwerp mocht zien enzovoort. De energieregulator CREG is zelfs quasi buiten spel gezet bij de opmaak ervan.

Als de regering over enkele dagen beslist dat “kernenergie nodig is”,  hoe goed heeft ze er dan over nagedacht? Op basis van welk voorbereidend werk? Studies van de CREG die verloren gegaan zijn op het kabinet? De lobbynota’s van Electrabel? 

Wat betreft de organisatie van de Belgische energiemarkt, kunnen we alleen maar vaststellen dat ze in handen is van 1 monopolist, Electrabel, die grote winsten maakt dankzij haar afgeschreven kerncentrales. Het is niet meer dan logisch dat een deel van die winsten afgeroomd worden, centen die dan gebruikt kunnen worden voor de strijd tegen energiearmoede en voor verdere ontwikkeling van hernieuwbare energie. De logica is gebaseerd op de bijdrage die de Belgische consumenten in het verleden hebben geleverd via hun factuur. Niet als wederdienst voor het openhouden van verouderde kerncentrales. 

Beide discussies staan los van elkaar. Ze moeten wel dringend gevoerd worden, niet in de achterkamertjes, maar in het parlement en in overleg met het middenveld. Op basis van ernstig beleidsvoorbereidend werk en verifieerbare berekeningen. Niet zomaar het natte vingerwerk waarbij 250 miljoen hier en 500 miljoen daar op de pokertafel wordt gegooid.  Transparantie, verifieerbaarheid, objectiviteit. Dat zijn kenmerken van goed bestuur die in dergelijk strategisch debat van cruciaal belang zijn. 

Weinig mensen trappen in de e-mail spam berichten die proberen wijs te maken dat je enkele 100000 euro’s gewonnen hebt met een exotisch lottospel. Wie dat wel doet, blijft achteraf berooid achter. Nu zomaar besluiten om de kerncentrales langer open te houden in ruil  een habbekrats van de koek die Suez daarmee zal binnenrijven, en vervolgens de energiediscussie sluiten, zal de Belgische energieconsument berooid achter laten. De facturen blijven even hoog, de kerncentrales oud en versleten, de elektriciteit afhankelijk van eindige grondstoffen. In Parijs staat de champagne al weken koud.